Cô Ký Giỏi tên là Triệu Thị Vạng sinh năm 1897 (Đinh Dậu). Bà là con thứ hai của ông Triệu Vạng Tượng (sanh năm 1863, mất năm 1925) là người Việt gốc Hoa ở Bạc Liêu. Cô thân tướng cao lớn, tay chân dài quý phái. Chồng của cô là ông Võ Văn Giỏi, cựu thơ ký Soái phủ Nam Kỳ tại Châu Thành, Bạc Liêu nên thường được gọi là Bà ký Giỏi hay cô ký Giỏi. Sau lần được Cha cô báo mộng bảo đi tìm Phật quy y. Cô từ Bạc Liêu tìm đến Tổ Đình Hòa Hảo quy y với Đức Thầy (1939). Sau cô được Đức Thầy đặt biệt danh là Diệu Giác. Cô từ trần ngày 27/10/1987 (Đinh Mảo), thọ 96 tuổi.
1/.Duyên do Đức Thầy đến ngụ nhà bà Ký Giỏi:
Tại Sa Đéc, sau thời gian tra hỏi và cảm phục đức độ của Đức Thầy, Cò Ba-Zin cho biết rằng: “Nay có lệnh nhà nước Lang-Sa cấm Ông Tư Truyền Đạo và cũng cấm không cho ông trở về Thánh địa Hòa Hảo, mà phải tìm nơi nào thân thuộc để an trí tại tỉnh Cần-Thơ”
Sáng ngày 18 tháng 04 năm Canh-Thìn, ông thông phán Hồ Viết Long lấy chiếc xe của mình hiệu Renault mang số CL 609 sơn màu dà, đưa Đức Thầy đến nhà ông Hương-Bộ Võ-Mậu-Thạnh (Ở Rạch Sua-Đủa, Kinh xáng Xà-No…Cần-Thơ).
Ở đây trên hai tháng, nhà cầm quyền Cần Thơ đòi Ngài đến trình diện, đến đây Ngài bị nhà cầm quyền giữ lại và gởi vô Nhà thương Cần-Thơ khám-bệnh hôm ấy nhằm ngày 29 tháng 6 năm Canh Thìn (1940).
Để thử tài Ngài, viên Giám đốc dưỡng đường Cần-Thơ (Bác-sĩ Favot) bảo Ngài nói về đạo Lão (le Taoisme). Đức Thầy bèn giảng-giải một cách lưu-loát lối nửa giờ. Chẳng biết ông Thầy thuốc Chí (Y-sĩ ngạch Đông-Dương đang giúp việc tại đó) thông-ngôn cách nào mà sau lại, khi gặp ông Đỗ-văn-Viễn (Thú y-sĩ ở Cần-Thơ, hiện nay ở Châu-Đốc), Đức Thầy nói: “ Ông Thầy thuốc Chí… thông ngôn không đúng ông à ! “.
Với dụng ý muốn quản thúc, ngày mùng 4 tháng 7 năm Canh Thìn (1940), họ đưa Đức Thầy từ Cần Thơ thẳng vào nhà thương Chợ Quán (Sài Gòn) để ”trị bệnh điên”. Đây là bệnh viện lớn nhất tại Sài Gòn thời Pháp thuộc, chuyên khoa truyền nhiễm, phong và tâm thần.
Thời gian đầu, họ cử người canh gát nghiêm nhặt và không cho thăm nuôi. Sau ông Luật sư Mai Văn Dậu nhờ quen biết mới tìm được cách vào thăm Đức Thầy.
Thời gian ấy, ông Dậu tìm mọi cách để bảo lãnh Đức Thầy ra khỏi nhà thương. Do đó, nhà cầm quyền Pháp cho rằng Ngài tụ tập quần chúng chống lại Nhà nước Lang Sa, nên bắt buộc, ai muốn bảo lãnh Ngài phải kê khai điền sản và làm tờ cam kết nếu Ngài trốn mất hoặc gây bạo động gì sẽ bị tịch biên gia sản. Ông Mai Văn Dậu đã làm đủ thủ tục nhưng họ vẫn lần lựa không chịu thả Đức Thầy.
Thời gian sau, do cảm mến đức độ của Đức Thầy bác sĩ Trần Văn Tâm – giám đốc bệnh viện Chợ Quán đương thời – nới lõng sự kiểm sóat nên các tín đồ và thân tộc mới ra vào thăm viếng Đức Thầy được.
Ở đây ngót 10 tháng 7 ngày, qua nhiều thử thách ( cho uống acid, tiêm thuốc độc), thấy Ngài không có biểu hiện gì khác lạ và thêm vào sự báo cáo nhận xét tốt của bác sĩ Tâm nên vào ngày 11 tháng 5 năm Tân Tỵ (1941) nhà đương cuộc Pháp cho mời những người đã làm cam kết bảo lãnh Đức Thầy đến để làm thủ tục (ông Mai Văn Dậu) thả Ngài.
Khi làm thủ tục họ hỏi Đức Thầy dự tính về ngụ ở đâu ?
Ngài trả lời sẽ về nhà ông Hội đồng Điều ở Bạc Liêu.
Họ liền buộc ông hội đồng Điều phải làm tờ cam kết như ông Mai Văn Dậu (kê khai điền sản và làm tờ bảo đảm) ví thế, ông hội đồng Điều sợ quá không dám bảo lãnh.
Khi ấy, ông Võ văn Giỏi liền lên tiếng đồng ý làm các thủ tục cam kết để bảo lãnh Đức Thầy về ngụ nhà ông (lúc ấy ông đã về hưu sau thời gian làm thơ ký cho Soái phủ Nam Kỳ).
Sau khi làm đủ thủ tục, nhà cầm quyền Pháp đưa Ngài qua sở Công An Pháp (bót Catina) để điều tra thêm 8 ngày rồi mới chịu thả.
Ngày 19 tháng 5 năm Tân Tỵ (1941), Đức Thầy được các tín đồ rước về nhà cô ký Giỏi. Đức Thầy ở nhà cô Ký Giỏi khoảng 485 ngày (tức 1 năm 2 tháng 11 ngày). Bà Ký quy y với Đức Thầy lúc Ngài còn ở làng Hòa Hảo, nên khi Đức Thầy được về ngụ nhà Bà, Bà Ký rất mừng được ở cận bên Thầy để học thêm đạo đức, dĩ nhiên, sự lo lắng giúp đở cho Đức Thầy là điều rất cần thiết đối với bà.
Trong thời gian Đức Thầy về ở tại nhà ông Ký Giỏi, nhà cầm quyền Pháp canh gát rất nghiêm nhặt không cho ai đến viếng thăm Đức Thầy và mổi đầu tuần có lính đến mời Ngài đi trình diện, dù trời mưa hay nắng.
Cảm mến đức độ của Đức Thầy và sau sự việc Đức Thầy chữa đám cháy cây xăng cách xa hàng km và làm cho cây quạt điện tự động quay, ông Ký giỏi và 3 người bạn tây học xin thọ lễ quy y với Đức Thầy.
Ông Ký Giỏi là tín đồ mẩu mực “quy y thì phải làm y” từ đó chuyên cần hành đạo. Ông tạo một phòng riêng trong nhà, vào đó giữ cái yên lặng mà tu tâm dưỡng tánh. Ít khi ra khỏi phòng, bởi vì thường tu nên Ông mặc áo choàng dà suốt, tiếp khách đến bất ngờ Ông cũng nghiêm trang đạo phục như thế. Được Đức Phật A Di Đà hiện đến thọ ký vãng sanh, Ông đem chuyện báo cho người trong nhà biết để theo dõi. Trong khi sức khõe Ông rất tốt, không có dấu hiệu bệnh hoạn.
Chiều ngày mùng 5 tháng 9 năm Quý Tỵ 1953, Ông tự tắm rửa sạch sẽ thì tối đến rạng 26 Ông được Đức Phật Di Đà rước về cõi Tây Phương, hưởng thọ 61 tuổi.
Năm 1953, Ông Ký qua đời, là rễ nên ông được chôn cất trong khu mộ rộng bề thế của gia tộc của họ Triệu. Trong khu nầy, mộ của Ông cận liền có một vuông xây viền rào để sẵn, chờ lúc bà Ký trăm tuổi già đến đây mà an nghỉ. Gia tộc đã tạo sẵn chỗ cho bà kề cận bên chồng nhưng bà không theo đó và đã qua đời năm 1987 hưởng thọ 90 tuổi mộ phần nay ở tỉnh Bình Dương !
2/.Bài thơ “ Cho Cô Ký Giỏi”
Đến ngày 02 thánh 09 năm Nhâm-Ngũ (1942) chính-quyền Pháp quyết-định đưa Đức Thầy sang Lào. Một số tín đồ thân tín hay tin đã tổ chức bất ngờ đưa Ngài về Sài Gòn ở đường Lơ-pheo (lefebvre)- Nguyễn Công Trứ thoát khỏi sự kềm chế của nhà cầm quyền Pháp.
Trong một lần, các bà điền chủ (ở Bạc Liêu) bạn của Cô Ký Giỏi trò chuyện với nhau (khoảng năm 1944 – thời gian sau khi Đức Thầy đã về Sài Gòn). Các bà bàn luận rằng mình điền sản muôn vạn, không biết khi nào đời tới, sợ khi đời tới, chết bỏ lại nhiều tiền của thì uổng quá. Cô Ký mới hứa sẽ lên Sài Gòn hỏi Đức Thầy xem khi nào thì “Đời tới” rồi về kể lại cho mấy bà bạn nghe. Vì theo Cô, chỉ có Đức Thầy mới giải đáp được nghi vấn nầy.
Thời gian sau, Bà lên thăm Đức Thầy …và dù ở lại đã 7 ngày mà vẫn không có dịp hỏi Ngài, lại đến lúc phải từ giã về Bạc Liêu, không biết phải trả lời sao cho các bà bạn vì khi đi Cô đã hứa. Hiểu được tâm trạng Cô, Đức Thầy tặng bài thơ “ Cho Cô Ký Giỏi” như chúng ta đã biết.
Trong thời gian Đức Thầy ngụ tại 168, 150, 38 đường Lefèbre, văn phòng số 8 góc đường Sohier-Miche, Sài Gòn ( thay đổi chỗ ở nhiều lần ) cô Ký thường xuyên tới, lui và đảm nhiệm việc cơm nước, chăm sóc Đức Thầy và các anh em tín đồ từ miền Tây lên tá túc với Đức Thầy tại văn phòng.
Năm 1946, Đức Thầy vào chiến khu miền Đông đến ngày 7/4/1947, Ngài di chuyển bằng ghe làng Phú Thành quận Chợ Mời tỉnh Long Xuyên ( nay là huyện Thanh Bình tỉnh Đồng Tháp). Ngài mượn nhà ông chủ Bộ đặt văn phòng, cô Ký vẫn luôn theo bên cạnh Đức Thầy.
Chiều ngày 23 tháng 2 nhuần năm Đinh Hợi (16/4/1947), Đức Thầy và một số tín đồ chuẩn bị xuống ghe dự tính theo con rạch Ba Răng hướng về An Phong để đi dự hội nghị theo thơ mời của ông Trần Văn Nguyên. Các tín đồ tại văn phòng Phú Thành xuống bến tiễn Đức Thầy có ông Nguyễn-Giác-Ngộ, ông Mai-Văn- Dậu cô Ký Giỏi và một vài người khác.
Cô Ký thưa: Bạch Thầy cho con đi theo Thầy.
Đức Thầy vừa cười vừa nói: “Cô Diệu đi theo nào giải quyết được việc gì ! Tôi đâu có sanh (đẻ) Cô để trả cho ông Ký được”.
Thầy kiện Dậu thấy cô bịn rịn bèn nắm tay kéo Cô lên bờ.
3/.Đức Thầy dặn dò cô sáu Nguyễn thị Nhạn giúp đở cô Ký Giỏi:
Lúc Đức Thầy bị Pháp dời đến ở nhà của Bà Ký Giỏi, có cô sáu Nguyễn thị Nhạn từ Sài Gòn len lỏi vào nhà Bà Ký Giỏi kính viếng Đức Thầy.
Xong phần kính viếng, bà hỏi học đạo lý nơi Đức Thầy,.
Sau đó, Đức Thầy nói với cô Sáu Nhạn rằng: “Nữa sau tôi nhờ bà chăm sóc, giúp đỡ bà Ký”.
Bà Sáu Nhạn đáp nhanh: “Kính bạch Thầy, con từ Sài Gòn vào thăm chứ đâu phải người trong đây mà Thầy kêu con chăm sóc giúp đỡ bà Ký”
“Việc đó Tôi biết” _ Đức Thầy xác định với cô sáu.
Đức Thầy không giải thích, nhưng ở chỗ huyền vi. Lời của Ngài phát ra cho Bà Sáu Nhạn là một tiếng lệnh phải thi hành. Quả thật, sau này, Bà Ký Giỏi trong những năm tháng cuối đời đã phải đến nương thân dưỡng bệnh ở nhà bà Sáu Nhạn, chết chôn tại đó.
Sau tháng 4/1975, nhà của ông, bà Võ Văn Giỏi bị chính quyền tiếp quản bố trí làm Thư Viện tỉnh Bạc Liêu ( hiện nay, tỉnh Bạc Liêu đã xây xong Thư Viện mới, nên nhà nầy bố trí tham quan du lịch trong chuỗi phố Tây ở Bạc Liêu) con cái vượt biên tản lạc.
Bà Ký phải sống cuộc đời vô gia cư, còn đi đứng vững vàng thì đi gieo duyên đây đó, lúc bệnh hoạn dùng hết sức lực thiên cơ đã đưa bà về chỗ Đức Thầy đã đặt trước, để cho bà Sáu Nhạn thi hành đúng lệnh Thầy ban.
Lời tiên tri của Đức Thầy bảo cô sáu Nhạn giúp đở chăm sóc cho bà Ký, dù trước kia bà Sáu Nhạn không tin là sự thật, thì những năm cuối đời, bà Ký già yếu bệnh tật, hết đi làm đạo được đã về ờ với bà Sáu tại Bình Dương. Vì có lệnh chăm sóc bà Ký từ ơn trên, nên cô sáu phải chịu chờ cho đến bà Ký được bốn năm mãn phúc và lo mồ yên mả ấm, thì cô sáu mới mãn phúc ngày 22/4/1991.
Tại ngôi mộ, trên tấm bia để di ảnh Bà, hai bên liên cận có trích ghi 4 câu thơ trong bài “Cho Cô Ký Giỏi Ở Bạc Liêu” như sau:
“Cô hai cô đã đi về,
Mà sao tâm-não nhiều bề ưu-tư.
Làm sao gở mối sầu tư,
Cho Thầy cho bạn cũng như cho mình”
Mrs. Ky Gioi, whose real name was Trieu The Vang, was born in 1897 (Dinh Dau). She was the second child of Mr. Triệu Vạng Tượng (born 1863, died 1925), a Vietnamese of Chinese descent in Bac Lieu. She had a tall stature and elegant long limbs. Her husband was Mr. Vo Van Gioi, a former secretary of the Nam Ky Head Ofifce in Chau Thanh, Bac Lieu, so she was often called Miss. Ky Gioi or Mrs. Ky Gioi. After her father had a dream instructing her to seek refuge in Buddhism, she traveled from Bac Lieu to Hoa Hao Foundation House in 1939 to take refuge with the Venerable Master. Later, He gave her the special nickname Dieu Giac. She passed away on October 27, 1987 (Fire Cat), at the age of 96.
1/. The reason The Master stayed at Mrs. Ky Gioi’s house:
In Sa Dec, after a period of questioning and being impressed by The Master’s virtue, labor recruiter Bazin said: “Now there’s an order from the French government prohibiting Mr. Fourth Tao Preacher and also not allowing Him to return to the Hoa Hao sanctuary, so he must find a familiar place to stay in Can Tho province.”
On the morning of April 18 in the year of Canh Thin, Mr. Ho Viet Long took his Renault car with license plate CL 609 painted in the color dark red, take Master Duc to Mr. Huong, Vo Mau Thanh’s house (In Rạch Sua Dua, Xa -No canal…Can Tho).
After being there for over two months, the authorities in Can Tho demanded his presence. Upon arrival, he was detained and sent to the Can Tho Hospital for examination on June 29th, 1940 (the year of Canh Thin).
To test his abilities, the director of the Can Tho hospital (Dr. Favot) asked Him to speak about Taoism. The Master then explained fluently for about half an hour. It’s unclear how Doctor Chi (an Indochinese stream physician working there) interpreted it, but later, when meeting Mr. Do Van Vien (a veterinarian in Can Tho, now residing in Chau Doc), The Master said: “Doctor Chi… interpretation is incorrect!”
With the intention of keeping Him under house arrest, on July 4th, 1940 (the year of the Dragon), they took The Master directly from Can Tho to Cho Quan Hospital (Saigon) to “treat his mental illness.” This was the largest hospital in Saigon during the French colonial period, specializing in infectious diseases, leprosy, and mental disorders.
Initially, they assigned guards to strictly watch over Him and forbade visits. Later, lawyer Mai Van Dau, through his connections, found a way to visit The Master. During that time, Mr. Dau tried every means to secure The Master’s release from the hospital. Because the French authorities believed he was gathering people to oppose the French government, they required anyone who wanted to bail Him out to take their property for security deposit. Mr. Mai Van Dau agreed to all these requirements, however, the authorities still declined to release The Master.
Later, because of the respect for The Master’s virtue, Dr. Trần Văn Tâm – the director of Chợ Quán Hospital at the time – loosened the controls, so followers and relatives were then able to visit The Master.
After nearly ten months and seven days, despite many trials (giving Him acid, injecting poison), seeing that He showed no unusual symptom, coupled with Dr. Tam’s positive reports, on May 11 in the year Tân Ty (1941), the French authorities summoned those who had made the guarantee (including Mr. Mai Van Dau) to complete the procedure to release The Master.
During the procedure, they asked The Master where He intended to stay.
He replied that He would go to Councilor Dieu’s house at Bac Lieu.
They immediately forced Councilor Diều to make a pledge just like Mr. Mai Van Dau did (declaring property and making a guarantee form), so Councilor Dieu was too scared to act as a guarantor.
At that time, Mr. Vo Van Gioi immediately spoke up and agreed to carry out the pledge procedures to guarantee The Master lodging at his house (by then he had retired after working as a secretary for the Nam Kỳ Governor’s office).
After completing all the procedures, the French authorities took Ngài to the French Police station (Catina station) for an additional 8 days of investigation before finally releasing Him.
On May 19th, the year Tân Tỵ (1941), The Master was escorted home to Mrs. Ky Gioi by the followers. The Master stayed at Mrs. Ky Gioi’s house for about 485 days (i.e., 1 year, 2 months, and 11 days). Mrs. Ky had become a disciple of The Master when He was still in Hoa Hao village, so when The Master stayed at her house, she was very happy to be close to Him to further learn about morality. Naturally, the concern and help she provided for The Master were very important to her.
During the time Master stayed at Mr. Ky Giai’s house, the French authorities guarded very strictly, not allowing anyone to visit Master, and every beginning of the week, soldiers would come to summon Him to report in, rain or shine.
Impressed by Master’s virtue and after witnessing Master extinguishing a fire at a gas station kilometers away and making an electric fan spin automatically, Mr. Ky Gioi and three Western-educated friends asked to be initiated in the refuge ceremony with Master.
Mr. Ky Gioi was a devoted follower, believing that ‘taking refuge means following properly,’ and from then on diligently practiced the faith. He created a private room in the house where he maintained silence to cultivate his mind and character. He rarely left the room, and because he practiced regularly, he always wore a long robe; even when unexpected visitors came, he was solemnly dressed in his religious attire.
The other day, he said that Amitabha Buddha appeared to him and confirmed his rebirth in the Pure Land, then he shared the news with his family and suggested them to follow his practice. While his health showed no signs of illness, on the afternoon of the 5th day of the September of the Quy Ty year, 1953, he bathed and cleaned himself, and by the night of the 26th, Amitabha Buddha guided him to the Western Pure Land. He lived to 61 years old.
In 1953, Mr. Ky passed away, he was buried in the spacious family grave of the Trieu clan. Right next to his grave, there is a square plot built with a fence made ready for Mrs. Ky to come here to rest when she would pass in turn. Though her family had prepared a place for her lying next to her husband, she did not follow this plan. Thus when she passed away in 1987, at the age of 90, she was buried in Bình Dương province where her grave is!
2/. The poem “For Mrs. Ky Gioi”
On September 2nd, 1942 (the Year of the Nham-Ngu), the French authorities decided to send The Master to Laos. Some loyal followers, upon hearing the news, organized a surprise to bring Him back to Saigon, to Lefebvre Street – Nguyen Cong Tru.
On one occasion, some landowners (in Bac Lieu), friends of Mrs. Ky Gioi, were chatting with each other (around 1944 – after The Master had returned to Saigon). They discussed that they had vast estates, never knowing when their end time would come, afraid that when the end time comes, dying and leaving behind much wealth would be a waste. Mrs. Ky then promised she would go to Saigon to ask The Master when the tend time would be as according to her, only The Master could answer this question.
Later, she visited The Master. Even though she stayed for seven days, she still didn’t get a chance to ask Him. It was time to leave for Bac Lieu, and she didn’t know how to answer her friends since she had promised to tell them. Understanding her feelings, The Master gifted her the poem “For Mrs. Ky Gioi” as we know. During the time The Master stayed at 168, 150, 38 Lefèbre Street, office number 8 at the corner of Sohier-Miche Street, Saigon (moving around frequently), Mrs. Ky often came and went, handling meals and taking care of The Master and His disciples from the Mekong Delta who stayed with Him at the office.
In 1946, The Master went to the Eastern war zone and by April 7, 1947, he traveled by boat from Phu Thanh village, Cho Moi district, Long Xuyen province (now Thanh Binh district, Dong Thap province). He borrowed the house of the head of the Ministry to set up an office, and Mrs. Ky always stayed by The Master’s side.
On the afternoon of the 23rd of the lunar February of the year of Đinh Hoi (April 16, 1947), The Master and some disciples planned to travel along the Ba Rang rivulet toward An Phong to attend the conference on the invitation of Mr. Tran Van Nguyen. Followers at the Phu Thanh office went down to the pier to see off The Master, including Mr. Nguyen Giac Ngo, Mr. Mai Van Dau, Mrs. Ky Gioi, and a few others.
Mrs. Ky said, ‘Master, let me go with You.’ The Master smiled and said, ‘Sister Diệu, what good would it do for you to follow me! I didn’t give birth to you just to return you to Mr. Ky.’ Mr. Dau saw she was reluctant, so he took her hand and helped her up back onto the shore.
3/. The Master instructed Mrs. Nguyen Thi Nhan to assist Mrs. Ky Gioi:
When The Master was moved by the French to live at Mrs. Ky Gioi’s house, Mrs. Nguyen Thi Nhan from Saigon sneaked into Mrs. Ky Gioi’s house to pay respects to The Master. After the visit, she asked about learning the teachings from The Master. Later, The Master told Mrs. Nhan, ‘In the future, I’ll need your help to take care of Mrs. Ky.’
She replied immediately: “Master, I intended to come here to visit You, not being part of the family here but you asked me to take care of Mrs. Ky.”
“I know about that,” The Master affirmed to Mrs. Sau.
The Master didn’t explain, but in the mystical sense, His words to Mrs. Sau Nhan was a command that had to be carried out. Indeed, later on, Mrs. Ky Gioi, in her final years, had to depend on Mrs. Sau Nhan for care, and she so passed away there.
After April 1975, Mr. and Mrs. Vo Van Gioi’ s house was confiscated by the authorities and converted to the Bac Lieu Provincial Library (now, Bac Lieu province has built a new library, so this house is arranged as a tourist spot in the Western Street area of Bac Lieu), Their children fled abroad and became scattered.
Mrs. Ky had to live a homeless life, but while she was still able to walk steadily, she went around spreading kindness. When she became sick, all the heavenly forces worked to bring her to the place The Master had predetermined, allowing Mrs. Sau Nhan to carry out The Master’s command correctly.
The Master’s prophecy instructed Mrs. Sau Nhan to help and care for Mrs. Ky. Even though Mrs. Sau Nhan didn’t believe it was true at first, in the final years, with Mrs. Ky who was old and sick and no longer able to serve the faith, she went to live with Mrs. Sau in Binh Duong because there was a command to take care of Mrs. Ky from above. Mrs Sau had to wait until Mrs. Ky had been blessed for four years and her grave was properly cared for before Mrs. Sau could find peace on April 22, 1991.
At the grave, on the epitah holding her portrait, on both sides are four lines of poetry from the poem
“For Mrs. Ky Who Lived Well in Bac Lieu” as follows:
“Mme Hai has gone back,
But your mind is full of worries.
How to get rid of stresses,
For your Master, friends and yourself?”

