Tử khỏ là một trong Tứ khổ, bốn điều khổ lớn: Sanh, Già, Bịnh, Chết. Đó là định luật: Hễ có sanh ra xác thân, tất phải có già, bịnh, chết; không một chúng sanh nào thoát khỏi.
Xưa, Đức Phật thường dạy:“Này các Tỳ Kheo ! các ngươi đừng thắc mắc về vấn đề thế giới nầy là hữu cùng hay vô cùng, hữu hạn hay vô hạn. Dù thế giới nầy hữu hạn, hữu cùng hay vô hạn, vô cùng, điều mà chúng ta nên nhận xét cái thật có trong đời là khổ sầu vì “sanh, lão, bịnh, tử”.
Ngày nay, Đức Giáo Chủ khuyên:“Tìm nguồn cội diệt trừ tứ khổ”. Xét ra xác thân là gốc khổ (khổ đề) mà hột giống (nguồn cội) của nó là vọng tâm phiền não (tập đề).
Thuở Đức Phật còn trụ thế, có bốn vị Tỳ Kheo cùng đang tu học. Một hôm họ ngồi lại bàn luận về các sự khổ:
Tỳ Kheo thứ nhứt nói:
– Tôi nghĩ trong đời chỉ có sự sợ hãi là khổ hơn hết, vì cái tâm ấy khởi lên thì không thể nào yên
lòng được.
Ý kiến của vị thứ nhì:
– Tôi nghĩ trong đời chỉ có sự đói khát là khổ hơn cả, bởi đói thì phải lo tạo tác cho có cơm ăn áo
mặc, đâu yên tâm hành đạo được.
Tỳ Kheo thứ ba trình bày:
– Theo tôi thì sự nóng giận là khổ hơn hết, vì cái tâm ấy khởi lên làm mất hết trí khôn, bất luận kẻ
thân người sơ đều bị mình làm thiệt hại, gây ra tội khổ không ít.
Tỳ Kheo thứ tư nói:
– Riêng tôi, không chi khổ bằng sự dâm dục, chính nó là hột giống sanh tử, suốt đời con người
đem thân làm tôi mọi cho nó, đi đến chỗ hư thân mất nết, mờ đục cả trí
huệ. Trong lúc bốn vị Tỳ Kheo đang tranh luận, ai cũng cho chỗ nhận xét của mình là đúng, may đâu Đức Phật vừa đi tới, bốn người đồng lễ Phật và nhờ Ngài phân giải.
Phật ôn tồn bảo:
– Các ngươi luận đều phải cả, song chỉ biết được ngọn ngành của sự khổ, chớ chưa thấy tận
nguồn gốc của nó. Gốc khổ là do xác thân, tại có thân này mới có lòng tham dục, nóng giận, đói khát và hãi sợ…Nếu thân này chẳng có, lấy đâu mà có bốn sự khổ kia. Cho nên muôn sự phiền, ngàn sự khổ đều dồn chứa vào xác thân. Song nguyên nhân chánh là do vọng tâm, bởi có vọng tâm phiền não mới sanh ra xác thân để rồi chịu khổ. Vậy các ngươi muốn hết khổ nên diệt ngay vọng tâm phiền não.
Nghe Phật giảng xong, bốn Tỳ Kheo rất vui mừng, đồng lễ bái Phật. Để xác định lý trên, Kinh xưa có những câu kệ:
“…Tội tùng tâm sanh, tùng tâm diệt, Tâm diệt nhược thời tội diệt vong
Tội vong, tâm diệt lưỡng câu không”. Tạm dịch:
“Tội khổ vốn do tâm phát khởi,
Tâm chẳng sanh, tội chẳng hề sanh
Tội, tâm không một niệm sanh
Chơn không thị hiện đạo lành đạt thông.”
Chú Giải Sám Giảng (1975)
« Back to Glossary Index