Văn là văn vẻ; minh là sáng sủa. Văn minh là cái văn vẻ, sắc thái sáng sủa, lối sinh hoạt của loài người khi đã tiến ra khỏi thời kỳ dã man, và khi đã được khai hóa đến chỗ sáng sủa.
Nhưng chữ văn minh ở đây là chỉ cho số người học đòi theo nếp sống mới của Âu Tây, xem tiền bạc địa vị là trọng, quên hết nền đạo đức tốt đẹp của dân tộc ta. Đức Thầy có câu:
“Đời văn minh vật chất bỏ gương xưa,
Nghiệp tổ tiên con cháu vày bừa.
Học thói mới lăng loàn theo sở dục”.
(Trao Lời Cùng Ông Táo)
Chữ phong ba ở đây còn có nghĩa là chỉ cho làn sóng văn vật của Âu Tây tràn ngập vào xứ ta làm cho nền cương thường Đạo lý tốt đẹp của quốc dân ta bị xáo trộn.
Cũng gọi là yểm cựu nghinh tân. Có nghĩa chê dè cái cũ và đón tiếp cái mới.
Ý nói người đời hay ham học đòi theo nếp sống mới, lối sống văn vật của Âu Tây, vội chê bai ruồng bỏ lễ nghi phong hóa của nước nhà. Đức Thầy từng than:
“Ôi ! đời yểm cựu nghinh tân,
Rùng rùng xóa bỏ Phật, Thần, Thánh, Tiên”.
