nhơn-ngã

Trong bối cảnh Phật giáo, “ngã chấp” (Skt. ātma-grāha) là sự chấp vào việc có một cái tôi cố định, thật và không thay đổi. Nó không phải là sự tự tin thường thấy hay là cảm giác tự thân bình thường, mà là một ảo giác xuất phát từ vô minh (ngu dốt), sâu kín, cố chấp, và vô thức khi chúng ta nhầm lẫn tập hợp ngũ uẩn (sắc, thọ, tưởng, hành, thức) là “cái tôi thật”. “Ngũ uẩn” là cách Phật giáo mô tả cấu trúc cơ bản của tồn tại của cá nhân. “Ngã chấp” là cho rằng bên trong hợp thể của ngũ uẩn có một tự ngã chủ quyền và thực thể. Nhận thức sai lầm này là nguồn gốc của phiền não, được gọi là “phiền não gốc rễ”. Kinh Phật thường ví dụ: giống như ruột tre rỗng hay bóng ảnh trên đèn chiếu, “cái tôi” chỉ là sản phẩm của nhân duyên kết hợp, không có tính chất cố định. Khi chỉ tin vào việc có một “cái tôi” thật sự – sẽ phát sinh vô số phiền não như yêu-ghét, tham sân, lo âu, sợ hãi.